06. nov FITOSANITARNA UPRAVA: MJERE KOJE SPROVODI CRNA GORA U BORBI PROTIV PALMINOG SURLAŠA U SKLADU SA EU DIREKTIVAMA

Od pojave crvenog surlaša u Herceg Novom, 2015. godine, kada je posječeno i prvo stablo palme u Bjeloj, ovaj štetni organizam znatno je oštetio palmin fond u našem gradu. Herceg Novi je poslednja u nizu primorskih opština napadnutih ovom štetnim organizmom, a kako navode iz Uprave za bezbjednost hrane, veterinu i fitosanitarne poslove,  do sada je uništeno 11 palmi.  U periodu od 1. septembra do 20. oktobra ove godine uručeno je 36 rješenja o naređenim mjerama za suzbijanje surlaša za 43 stabla palmi, od čega je pretežno dendrohirurgijom sanirano 15 stabala. Komunalna inspekcija za hortikulturu, prijavila je još 33 palme koje su pretežno u vlasništvu fizičkih lica, dok su građani prijavili propadanje još 16 palmi.

Kako objašnjavaju,  problem palminog surlaša eskalira svake godine u ovom vremenskom periodu, kada su simptomi njegovog prisustva vidljivi.

-Pred nastupajući zimski period, ovaj štetni organizam prestaje da leti i to je period kada se trebaju uništiti sva zaražena stabla. U decembru treba pažljivo orezati lišće, pri čemu se obavezno vrše i vizuelni pregledi i na naizgled zdravim palmama, u potrazi za simptomima prisustva (hodnici, bušotine i slično) – navode iz Uprave.

Sa predstavnicima lokalnih uprava nedavno su održani sastanci i tom prilikom je poručeno da će pružiti potrebnu ekspertizu, da je potrebno da se uradi plan uništavanja zaraženih stabala palmi i da se pristupi njegovoj realizaciji u narednom periodu. Do proljeća plan aktivnosti treba da bude završen. Uprava će u kontinuitetu  pratiti na terenu sprovođenje plana aktivnosti. 

  Iz Fitosanitarne uprave podsjećaju da je u Crnoj Gori prisustvo ovog nametnika prvi put  potvrđeno 26. oktobra 2012. godine na dvjema palmama u Ulcinju. Javnost je tada obaviještena o pojavi ovog štetnog organizma koji izaziva velika oštećenja na  drveću, zaražene palme su uništene pod nadzorom Fitosanitarne inspekcije i uveden je pojačan nadzor nad palmama u Ulcinju i ostalim djelovima primorja. Vlasnike bilja su već tada podsjetili na zakonsku obavezu da prate stanje svojih palmi i obavijeste inspekciju ukoliko primijete bilo kakvu novu ili neuobičajenu pojavu ili sumnju o prisustvu palminog surlaša.

– Uprava za bezbjednost hrane, veterinu i fitosanitarne poslove preduzela je i dalje preduzima sve mjere predviđene nacionalnim propisima o zdravstvenoj zaštiti bilja i pravilnikom o suzbijanju palminog surlaša, koji je usaglašen sa EU direktivom vezanom za ovaj štetni organizam. To praktično znači da preduzimamo sve međunarodno propisane mjere za borbu protiv palminog surlaša- saopštili su  iz Uprave.

Objavljen je Pravilnik o fitosanitarnim mjerama za sprječavanje unošenja, širenja i suzbijanje palminog surlaša, koji je usklađen sa EU direktivom vezanom za ovaj štetni organizam. Na taj način, sve mjere koje je propisala Evropska unija postale su obavezujuće i za Crnu Goru. Pravilnikom su, između ostalog propisane fitosanitarne mjere za suzbijanje palminog surlaša. Dodatno, u cilju sprovođenja mjera, donijet je i Akcioni plan koji sadrži opis fitosanitarnih mjera,  rokove za sprovođenje i ko je zadužen da ih sprovede. 

  – Zakonom o zdravstvenoj zaštiti bilja, propisana je obaveza da držalac bilja sprovodi fitosanitarne mjere i snosi troškove  sprovođenja tih mjera. To su opštine, za bilje na javnim površinama,kao  i fizička i pravna lica, za bilje na privatnim posjedima.  Nažalost, svjedoci smo da ima građana koji na svojim posjedima ne sprovode date mjere, kada je riječ o palminom surlašu. Pitanje je da li je u svim slučajevima problem finansijska nemogućnost ili nedostatak svijesti. Kada je riječ o lokalnim komunalnim preduzećima, evidentan je i nedostatak kapaciteta (opreme i ljudstva), kako bi se efikasno sprovodile mjere – ističu iz Uprave.

Sa sličnim problemima suočavaju se sve primorske opštine ali i zemlje Mediterana u kojima je prisustvo palminog surlaša evidentirano još prije dvije decenije.

-Nažalost, već sa prvim evidentiranjem palminog surlaša u Crnoj Gori jasno je bilo da imamo posla sa štetnim organizmom sa kojim se nije uspjela da se izbori ni jedna zemlja Mediterana u kojoj je ovaj organizam prisutan više od dvije decenije unazad. Na evropskom kontinentu nijesu postojala naučna saznanja o ponašanju ovog štetnog organizma jer nije bilo vrsta kojima je on prirodni neprijatelj. Osjetljivo bilje koje napada Rhynchophorus-ferrugineus su novounešene biljne vrste i za Crnu Goru i za evropski kontinent. Potpuno iskorjenjivanje uzročnika zarazne bolesti nigdje nije izvršena, pa se teško može govoriti o efikasnosti propisanih mjera i u našoj zemlji. Za palminog surlaša, za sada, nije pronađeno efikasno sredstvo, ali ponavljamo da se na bazi praktičnih iskustava svih zemalja i naučnih saznanja nastavlja borba protiv ovog organizma – poručuju iz Uprave.

DOBRA SARADNJA SA MEĐUNARODNIM INSTITUCIJAMA I ORGANIZACIJAMA

Tokom prethodnih nekoliko godina Upravu je posjetio veći  broj eksperata iz EU, koji su  prenosili praktična iskustva iz svojih zemalja u borbi protiv palminog surlaša.

-Značajnu edukaciju i pomoć na dnevnom nivou imali smo kroz dvogodišnji Twinig projekat sa fitoranitarnim servisom Velike Britanije. Takođe, u redovnoj smo komunikaciji i sa kolegama iz Hrvatske,  Slovenije, Albanije, Grčke, Italije.  Ostvarena je i komunikacija sa kolegama iz Francuske, zemlje koja je radila ispitivanja jednog novog preparata protiv surlaša, a koji će nakon što ga registruju biti uskoro stavljen na tržište, i koji će Crna Gora moći da koristi – saopštili su iz Fitosanitarne uprave.

PALME IZ INOSTRANSTVA PROLAZE OBAVEZAN KARANTIN

Iz Uprave za bezbjednost hrane , veterinu i fitosanitarne poslove navode da je svaka pošiljka palmi iz uvoza prošla obavezan dvogodišnji karantin koji sprovodi Biotehnički fakultet.

-Od 2012. godine redovno obavještavamo javnost o ključnim aktivnostima, a sve što je vezano za te i druge aktivnosti koje se sprovode na bazi propisa nalazi se javno na sajtu, ranije Fitosaniatrne uprave, sada Uprave za bezbjednost hrane. Više puta smo pozivali sve držaoce bilja, ali i medije, na zajedničku akciju u cilju boljeg informisanja, edukacije i uspješnije borbe protiv ovog štetnog organizma. Pojedini se nijesu odazvali našem pozivu, ostali su vjerni spekulisanju, potcjenjivanju struke i dezinformisanju javnosti –poručuju iz Uprave.

CRNA GORA IMA PRIZNATE STRUČNJAKE ENTOMOLOGE

Nedavno je u Herceg Novom održana javna tribina  o palminom surlašu a učesnici su zatražili veću podršku države u borbi protiv ovog nametnika. Iz Uprave za bezbjednost hrane, veterinu i fitosanitarne, izražavaju žaljenje što  organizatori  tribine nisu pozvali njihove predstavnike, jer smatraju da  bi njihov doprinos diskusiji i informisanju javnosti bio na argumentovanom, stručnom i naučnom nivou.

-Mi u Crnoj Gori imamo eminentne stručnjake entomologe sa Univerziteta Crne Gore koji daju veliki naučni doprinos nauci o inspektima( entomologija), kako na domaćem, tako i na svjetskom nivou, o čemu govore njihovi radovi objavljeni u eminentnim naučnim časopisima.

 

 

Nema komentara

Napiši komentar